De Milenio van Escofet: een terugkerend gezicht in de duurzame en autoluwe Utrechtse nieuwbouwwijk De Nieuwe Defensie

Aan het Merwedekanaal in Utrecht groeit al sinds 2017 een nieuwe stadswijk: De Nieuwe Defensie. Deze wijk is het eerste deelgebied dat wordt gerealiseerd binnen de bredere transformatie van het voormalige defensie- en bedrijventerrein langs het Merwedekanaal — de Merwedekanaalzone, waar op termijn zo'n 10.000 woningen bijkomen. In De Nieuwe Defensie zelf gaat het om ongeveer 950 woningen, verdeeld over meerdere bouwblokken met groene binnentuinen. Landschapsarchitectenbureau OKRA tekende de visie voor de openbare ruimte van dit deelgebied: een netwerk van groene binnentuinen, verbonden door een doorlopende, publiek toegankelijke wandelroute die aansluit op het aangrenzende Merwedepark. Gezondheid, biodiversiteit en waterberging vormen de rode draad door het ontwerp.

Mooi nieuws onderstreept dat de aanpak werkt: blok 1 en 2 van de Nieuwe Defensie zijn genomineerd voor de Rietveldprijs 2026 én de Truus Schröderprijs, de Utrechtse architectuurprijzen voor respectievelijk de beste ontwerpkwaliteit en het beste opdrachtgeverschap. Het project staat, samen met acht andere nominaties, op de shortlist van een jury onder leiding van architect Do Janne Vermeulen. De prijzen worden op 13 november 2026 uitgereikt in de Stadsschouwburg Utrecht.

Nefeli Kalantzi, Associate bij OKRA, reageerde na de nominatie op LinkedIn. Ze liet weten dat de Nieuwe Defensie precies laat zien waar OKRA voor staat: een natuurinclusieve, mensgerichte openbare ruimte waarin de gedeelde ruimte niet alleen een levendige ontmoetingsplek is voor bewoners, maar ook een leefomgeving biedt aan planten en kleine dieren. Ze gaf aan blij te zijn dat de jury deze visie heeft herkend.

Eén rode lijn, wisselende bouwteams

Wat dit project interessant maakt voor ons vakgebied, is de manier waarop de regie is georganiseerd. SVP Architectuur en Stedenbouw tekent als stedenbouwkundig ontwerper voor de hele wijk, OKRA landschapsarchitecten voor de volledige landschapsarchitectuur — met een sterke focus op groen en daktuinen. Beide bureaus zijn vanaf de start bij het hele gebied betrokken en blijven dat, fase na fase.

De architectuur van de afzonderlijke bouwblokken verandert wél per fase. Blok 1 en 2 zijn bijvoorbeeld ontworpen door ANA Architecten en Studio OXS/MLA+, in samenwerking met SVP en OKRA, in opdracht van BPD Bouwfonds Gebiedsontwikkeling. Voor volgende blokken schuiven weer andere architectenbureaus aan, en de daadwerkelijke aanleg van de tuinen wordt per fase door andere uitvoerende partijen gerealiseerd.

Dat is precies waarom de rol van OKRA hier zo waardevol is. Doordat één landschapsarchitect het overzicht houdt over alle fasen — ook als de bouwarchitect en de aannemer per blok wisselen — kan diezelfde partij bewaken dat bepaalde elementen terugkeren. Een gebied dat over jaren heen door verschillende handen wordt gebouwd, valt zonder die continue regie al snel uiteen in losse projecten. Met OKRA als constante blijft het een samenhangende wijk, ook al krijgt elke tuin binnen die lijn zijn eigen sfeer.

Niet één anker, maar een doordacht duo

Om precies te zijn: OKRA werkt in de binnentuinen van de Nieuwe Defensie niet met één, maar met twee terugkerende typen bank. Naast de Milenio van Escofet is dat de Solid Solitude van Streetlife — een strakke bank met hardhouten latten op een gebogen onderstel van CorTen-staal of aluminium. Samen vormen deze twee een klein, bewust vocabulaire: het gesloten, sculpturale beton van de Milenio naast het lichtere, warmere hout-en-staal van de Solid Solitude.

Wij vertegenwoordigen Escofet in Nederland, en de rest van dit verhaal gaat dan ook over de Milenio. Maar het is de moeite waard om te benoemen dat de herkenbaarheid van dit project niet leunt op één alles bepalend product, maar op een compacte, consequent toegepaste combinatie van twee. Dat is precies het soort discipline dat nodig is om een gebied dat over jaren en door verschillende handen wordt gebouwd, toch als één wijk te laten aanvoelen.

De Milenio

In alle binnentuinen van de Nieuwe Defensie tot nu toe is de Milenio van Escofet steeds een van de twee terugkerende elementen. We zien in dit project goed hoe krachtig het is wanneer een landschapsarchitect met overzicht over het hele gebied een klein, zorgvuldig samengesteld palet van zit-elementen consequent laat terugkeren, ook als bouwarchitecten en aannemers per fase wisselen.

De Milenio is een ontwerp van Antoine Chassagnol uit 2011, opgebouwd uit drie modules — recht, links en rechts — die zich dankzij hun hoekige, gebroken geometrie oneindig laten combineren tot slingerende, organische zitlandschappen. De gegoten, gewapende betonelementen hebben een geëtste en waterdichte afwerking en zijn er in alle kleuren uit de Escofet-kleurenkaart. Dankzij hun gewicht (van 680 kg voor het rechte element tot ruim 1.000 kg voor de gebogen modules) staan ze los, zonder verankering, stabiel op hun plek — praktisch voor uiteenlopende ondergronden in binnentuinen die per blok net weer anders zijn ingericht, en daardoor eenvoudig telkens opnieuw door een andere uitvoerende partij te plaatsen.

Juist die combinatie maakt de Milenio geschikt als terugkerend element binnen een plan waarin OKRA weliswaar de landschapsvisie bewaakt, maar de bouwarchitectuur en de uitvoering per blok verschillen: het silhouet is direct herkenbaar, terwijl de opstelling elke keer weer anders te configureren is, passend bij de eigen sfeer van de tuin. Zo ontstaat er samenhang zonder dat de vrijheid van de individuele bouwarchitect wordt beperkt.

In aanleg: blok 3

Terwijl blok 1 en 2 inmiddels op de shortlist van de Rietveldprijs staan, wordt blok 3 momenteel gerealiseerd, in twee fasen. De eerste fase is al geplaatst door M. van der Spek in samenwerking met Copijn; eind dit jaar volgen de laatste Milenio-elementen voor dit blok. Daarmee groeit de reeks binnentuinen van de Nieuwe Defensie stap voor stap door, met de Milenio als constante die de fasen — en de ontwerpers — met elkaar verbindt.

foto: M. van der Spek Groep / 2026

Wat dit betekent voor gebiedsontwikkeling

Voor landschapsarchitecten die werken aan grootschalige, meerjarige gebiedsontwikkelingen is dit een praktisch inzicht: als je als landschapsarchitect het overzicht over het hele gebied behoudt — ook wanneer bouwarchitecten en aannemers per fase wisselen — kun je die positie gebruiken om bewust een klein, herkenbaar palet aan kwalitatieve urban elementen te laten terugkeren. Zo'n vast palet, consequent gespecificeerd, is een compacte en effectieve manier om identiteit te bewaken over een project dat jarenlang door verschillende handen wordt gebouwd.

Werk je zelf aan een gebied waar meerdere partijen over langere tijd aan bouwen, en zoek je een manier om dat proces een herkenbaar gezicht te geven? Neem gerust contact op met Patrick Speijers — hij denkt graag mee over de mogelijkheden van de Milenio en de rest van het Escofet-programma voor jouw project.